Маладзечна у век далёкi

Рэдка яю старажытны горад мае дакладную дату свайго заснавання. Iншыя за год узжнення бяруць першае упамiанне у тсьмовых крынщах. Так устанаулiвалi свой узрост Мiнск, Брэст, Гродна, Слуцк.

Перш чым назваць дату самага ранняга упамжання Маладзечна, спышмся на старажытнай характарыстыцы краю. На гэтай зямлi то тут, то там сустракаюцца пoмнiкi археалогii, якiх было вельмi шмат, аднак жа мноства ix пашкоджана цi разбурана у розны час i пры розных акалiчнасцях.

Як паказалi археалагiчныя даследаваннi, у раёне Маладзечна у бронзавым веку (II тысячагоддзе да н. э.— VII стагоддзе да н. э.) жылi плямёны культуры шнуравой керамiкi. Насельнiцтва займалася жывёлагадоуляй i земляробствам, хоць больш старадаужя заняткi — паляванне, рыбалоуства i збiральнщтва — таксама займалi значнае месца у ix гаспадарчай дзейнасцк Гэтыя плямёны паступова выцiснулi новыя, балцюя, культура яюх (культура штрыхаванай керамЫ) стаяла на вышэйшым узроуж. Жыллём для тых насельншау слу-жылi хаты слупавой канструкцьп. Прамежкавае становiшча тэрыторьм сучаснай Маладзечаншчыны вымуша-ла яе жыхароу вытрымлiваць уплыу культуры людзей суседжх зямель, з як-iмi не заусёды жылi у згодзе. У сярэдзiне I тысячагоддзя тут пачынае усталёувацца славянскае насельнщтва, якое прынесла з сабою новую культуру. У VI—IX стагоддзях н. э. пачалi стварацца племянныя саюзы. На тэрыторыi Маладзечаншчыны тады жылi плямёны крывiчоу з уласцiтай iм культурай. Пазней гэтая зямля стала ускратай Полацкага княства.

3 XIII стагоддзя адна за другой суседжя з Маладзечнам тэрыторьи падпадаюць пад уплыу Лiтоускага княства. Пасля Крэускай вyнii — першага дзяржауна-прававога аб’яднання Лiтвы i Польшчы, яшчэ больш цэнтралiзуецца улада вялiкага князя лiтоускага. Не толью дробныя уладальнiкi, але i буйныя падпiсвалi лiсты «верное послушанство держат».

16 снежня 1388 года накiравау свой прысяжны лiст у Вiльню Дзмiтрый Корыбут, князь Ноугарад-Северскага княства. У гэтым пiсьмовым дакуменце упершыню i упамiнаецца Маладзечна.

Сваю назву паселшча атрымала верагодней за усё ад рэчкi Маладачанкi, што упадае у больш паунаводную Ушу, дзе паблiзу i заснавалася яно. Прауда, такое найменне не раз спрабавалi вытлумачыць ад слоу «маладзец», «малады», «малодшы». Нават бачылi тут пэунае спалучэнне даун’|х слоу «мала» i «надэчыць», што азначала «малазмяшчальнае месца». Аднак усё гэта толью здагадкi.

У канцы XIV— пачатку XV стагоддзя тут быу закла-дзены феадальны замак. Узведзеная у пойме забало-

чанай Ушы астрауная крэпасць мела абарончае зна-чэнне. Яе недаступнасць забяспечвалася магутным земляным валам больш чым у тры метры вышынёй i абвадным глыбоюм ровам з вадой. Акружау замак i друп вал, толью меншых памерау, у аснову якога за-кладвалкя валуны. За земляным’| валам! шла цэлая скгэма мацаванняу з драуляных паляу i насц’та бяр-венняу. Словам, замак адпавядау бастыённым збуда-ванням. Паводле швентару i65i года, ён знаходз!уся у той час у стады! рэканструкцьп. Тут многае абнауля-лася. Замест падгжушых старых пабудоу узводзiлiся новыя. Упамiнаюцца у швентары i дамок ураджка, дом гаспадара Маладзечна, яю стаяу асобна. У iM мелася шмат пакояу самага рознага прызначэння.

Не выключена, што Маладзечансю замак выкары-стоувауся як апорны пункт абароны, зрэшты, як i цэнтр мясцовай улады. Часта яго уладальжкамi былi i буйныя магнаты.

Маладзечна знаходзшася на скрыжаваннi сухапут-ных дарог на Мтск, Вiльню, Дзiсну, Гарадок, Крэва, Лагойск, таму тут часта затрымлiвалiся купцы, вялi гандаль.

Чым жа займалкя маладзечанцы у далёк!х стагод-дзях?

Галоуным заняткам жыхароу заставалася земля-робства. Аднак жа, як сведчаць тсьмовыя крынщы, 6bmi тут таксама «землi бортныя, i лясы, i rai, i ловы пташыныя, i гоны бабровыя». Акрамя аратых жылi у